Kvķši / Greinar

Almenn kvķšaröskun

Hvaš er almenn kvķšaröskun?

Almenn kvķšaröskun er mun alvarlegri en sį kvķši eša įhyggjur sem fólk finnur fyrir dags daglega. Henni fylgja miklar og višvarandi įhyggjur og spenna sem viršast ekki eiga sér neina sérstaka orsök. Žeir sem eru meš almenna kvķšaröskun bśast alltaf viš aš eitthvaš hręšilegt gerist og hafa óešlilega miklar įhyggjur, til dęmis af heilsunni, öryggi sķnu eša annarra, heimilishaldi, fjįrmįlum eša vinnu. Svo viršist sem um ótta sé aš ręša žó svo aš engin hętta sé til stašar og fólk geri sér yfirleitt ljóst aš įhyggjur žess séu śr lausu lofti gripnar. Til aš mynda getur viškomandi haft af žvķ stöšugar įstęšulausar įhyggjur aš eitthvaš hręšilegt komi fyrir įstvini hans. Annaš dęmi er aš óttast stöšugt aš vera sagt upp vinnu žó svo aš frammistaša sé óašfinnanleg. Stundum er erfitt aš festa reišur į žaš hvaš žaš er nįkvęmlega sem viškomandi hefur įhyggjur af, žaš eitt aš žurfa aš takast į viš hvunndaginn getur valdiš kvķša.

Fólk meš almenna kvķšaröskun viršist ekki geta losnaš viš įhyggjur sķnar, jafnvel žótt žaš geri sér ljóst aš kvķšinn er meiri en tilefni er til. Žaš viršist einnig ófęrt um aš slaka į og į oft erfitt meš aš sofna eša halda svefni. Įhyggjunum fylgja oft lķkamleg einkenni, sérstaklega skjįlfti, taugakippir, vöšvaspenna, höfušverkir, pirringur, sviti og hitaköst. Einnig getur fólk fundiš fyrir svima eša andnauš. Sumir finna fyrir ógleši eša žurfa oft aš fara į salerniš og enn ašrir eru meš kökk ķ hįlsinum. Mörgum meš almenna kvķšaröskun bregšur aušveldar en öšrum. Algengt er aš žeir sem eru meš almenna kvķšaröskun séu oft žreyttir og eigi erfitt meš einbeitingu. 

Yfirleitt hefur almenn kvķšaröskun ekki ķ för meš sér miklar hömlur į daglegt lķf og starf einstaklinga. Ólķkt žvķ sem verša vill meš margar ašrar kvķšaraskanir foršast fólk meš almenna kvķšaröskun yfirleitt ekki įkvešnar ašstęšur. Almenn kvķšaröskun veldur žvķ hins vegar aš fólk er ķ stöšugri spennu sem dregur śr fólki mįtt. Ef röskunin er mjög mikil getur hśn žvķ haft mikla heftingu ķ för meš sér og valdiš žvķ aš jafnvel einföldustu daglegu athafnir verša afar erfišar.

Hvaš einkennir almenna kvķšaröskun?

Almenn kvķšaröskun einkennist af žvķ aš einstaklingar finna fyrir višvarandi įhyggjum og spennu sem ekki eiga sér ešlilegar skżringar mišaš viš ašstęšur og eru mun meiri en sį kvķši sem ešlilegt er aš fólk finni fyrir.

Algengustu einkennum almennrar kvķšaröskunar mį skipta ķ žrennt:

Lķkamleg einkenni: 

Vöšvaspenna: skjįlfti, geta ekki slakaš į, eiršarleysi, žreyta, verkir ķ baki og hįlsi og spennuhöfušverkur. Örvun ķ ósjįlfrįša taugakerfinu: stuttur andardrįttur, ör hjartslįttur, svitna, svimi, hita- og kuldaköst, tķš žvaglįt, einkenni frį meltingarfęrum svo sem magaverkir, ógleši, brjóstsviši, ropar, vindgangur og nišurgangur. 

Hegšunareinkenni: 

Oförvun: sķfellt į verši, pirringur, bregšur óešlilega mikiš, erfišleikar viš aš sofna, vaknar oft. 

Einkenni sem koma fram ķ hugsun: Įhyggjur og kvķši varšandi framtķš: įhyggjur af eigin framtķš, fjölskyldu, vinum eša eigum.

Žeir sem žjįst af almennri kvķšaröskun leita oft til heilsugęslu og algengt er aš kvartanir žeirra leiši til tķmafrekra og dżrra rannsókna į lķkamlegum einkennum įn žess aš nokkur skżring finnist. 

Fólk meš lķkamleg einkenni, svo sem meltingartruflanir eša höfušverk, ętti aš segja lęknum sķnum frį žvķ hafi žaš įhyggjur og er yfirspennt, en slķkt gęti leitt til réttrar greiningar į almennri kvķšaröskun. 

Hverjir fį almenna kvķšaröskun?

Almenn kvķšaröskun myndast smįm saman og venjulega finnur fólk fyrst fyrir henni ķ ęsku eša į unglingsįrum žó hśn geti einnig byrjaš eftir aš fulloršinsaldri er nįš. Almenn kvķšaröskun er algengust kvķšaraskana, fjórum sinnum algengari en felmtursröskun og žrisvar sinnum algengari en einföld fęlni; hśn er einnig žrisvar sinnum algengari en gešklofasjśkdómur og gešhvörf.

Erlendis hafa rannsóknir sżnt aš um 4-7% einstaklinga žjįist af almennri kvķšaröskun einhvern tķma į ęvinni og aš ętla mį aš um 3-4% žjóšar hafi almenna kvķšaröskun į hverju įri. Į Ķslandi viršast žessar tölur žó vera mun hęrri. Ķ rannsókn Jóns G. Stefįnssonar, Eirķks Lķndal, Jślķusar K. Björnssonar og Įsu Gušmundsdóttur (1994) į 1087 Ķslendingum fęddum įriš 1931 kom ķ ljós aš 21,7% žeirra höfšu uppfyllt greiningarskilmerki almennrar kvķšaröskunar einhvern tķma į ęvinni og aš 7,7% uppfylltu žau žegar rannsóknin var gerš. Žvķ viršist sem Ķslendingar séu kvķšnari en ašrar žjóšir.

Almenn kvķšaröskun er algengari hjį konum en körlum, erlendis eru um 55-60% žeirra sem greinast meš almenna kvķšaröskun konur. Ķ rannsókn Jóns G. Stefįnssonar, Eirķks Lķndal, Jślķusar K. Björnssonar og Įsu Gušmundsdóttur (1994) kom ķ ljós aš į Ķslandi greinast tvęr konur meš almenna kvķšaröskun į móti hverjum karli. Ekki er ljóst af hverju žessi kynjamunur stafar.  Almenn kvķšaröskun hjį öldrušum kemur eins fram og hjį žeim sem yngri eru. 

Upphaf kvķšaröskunar er oft į tįnings- eša unglingsaldri, jafnvel tala sumir um aš hafa veriš kvķšnir frį barnęsku eša svo lengi sem žeir muna eftir sér. Hjį börnum og unglingum snśast įhyggjur og kvķši oft um frammistöšu eša getu žeirra ķ skóla eša ķžróttum jafnvel žó svo aš ekki sé veriš aš meta žau žar. Sum börn verša óešlilega upptekin af stundvķsi, önnur hafa miklar įhyggjur af żmiss konar hamförum, svo sem jaršskjįlftum eša kjarnorkustyrjöldum. Börn meš almenna kvķšaröskun eru oft sérlega hlżšin, afar óörugg og fullkomnunarsinnar sem vinna verkefni gjarnan aftur og aftur žar sem žau sętta sig ekki viš įrangur sinn. Algengt er aš žau sękist mikiš eftir hóli og višurkenningu og žurfi stöšugt į hughreystingu aš halda, bęši hvaš varšar frammistöšu sķna og ašrar įhyggjur. Mikilsvert er aš greina almenna kvķšaröskun sem fyrst, en mešferš getur bętt lķfsgęši fólks verulega og žvķ ętti aš beita henni svo fljótt sem aušiš er.  

Hvaš veldur almennri kvķšaröskun?

Almenn kvķšaröskun į sér eins og flestar ašrar gešraskanir aš einhverju leyti lķffręši- og erfšafręšilegan grunn, en orsakast af samspili einstaklings og umhverfis hans. Eins og meš ašrar raskanir er ekki ljóst hversu stór žįttur hvors um sig er.

Sterkar vķsbendingar eru um aš kvķšaraskanir gangi aš einhverju leyti ķ erfšir. Athuganir į ęttingjum žeirra sem hafa almenna kvķšaröskun hafa sżnt aš 20% žeirra hafa lķka almenna kvķšaröskun, 50% felmtursröskun, 31% einfalda fęlni og 7% félagsfęlni. Lķffręšilegar rannsóknir į almennri kvķšaröskun hafa leitt ķ ljós aš um einhver frįvik sé aš ręša ķ nęmi vištaka innan žeirra kerfa sem adrenalķn verkar į. Ofvirkni serótónķns ķ įkvešnum hlutum heila viršist einnig hafa įhrif, en lyf sem draga śr framleišslu eša virkni serótónķns draga śr kvķšaeinkennum. Greinilega er žvķ um lķffręšilegan grundvöll kvķšaraskana aš ręša sem erfist aš einhverju leyti. Žó er ljóst aš lķffręšilegir žęttir eru einungis rótin aš vanda hins kvķšna, reynsla einstaklingsins, višbrögš hans og umhverfi višhalda og magna einkennin. Hugręnar sįlfręšikenningar telja aš kvķši sé višbragš viš hęttu sem einstaklingurinn skynjar. Stöšug bjögun ķ śrvinnslu upplżsinga veldur žvķ aš einstaklingur ofmetur hęttur og fyllist žvķ kvķša. Žeir sem eru kvķšnir óttast aš geta ekki haft stjórn į eša rįšiš viš žęr ógnir sem žeim finnist stešja aš sér eša žį žętti ķ umhverfinu sem valda įhyggjum. Aš auki viršist sem um įhrif lķfsstķls sé aš ręša žar sem eitt ašaleinkenni žeirra sem stöšugt eru meš įhyggjur er aš žeir fęrast mjög mikiš fang og ofhlaša į sig verkefnum, įbyrgš og skyldum. Žegar žetta žrennt fer saman, lķffręšilegur veikleiki, hugsanabjögun og of mikiš įlag verša lķkur į almennri kvķšaröskun ę meiri.

Hvernig fer greining fram?

Greining į almennri kvķšaröskun į helst aš fara fram hjį klķnķskum sįlfręšingi eša gešlękni. Žar sem allar kvķšaraskanir geta haft lķkamlega orsök eša įhrifažįtt er mikilvęgt aš lęknisrannsókn fari fram įšur en gešhjįlpar er leitaš. Til aš mynda getur óhófleg įfengis-, lyfja- eša koffķnneysla kallaš fram einkenni sem eru afar lķk kvķša. Einnig geta żmsir sjśkdómar, svo sem truflun ķ skjaldkirtilsvirkni, valdiš kvķšaeinkennum. Lęknisrannsókn er sérstaklega mikilvęg ef einkenni koma snögglega fram en verša ekki rakin til ęsku eša unglingsįra.

Helstu upplżsingar viš greiningu eru fengnar meš ķtarlegu vištali, en jafnframt eru notuš stöšluš sįlfręšileg próf, spurningalistar og jafnvel upplżsingar frį ašstandendum. Tvennt žarf aš athuga viš greiningu; ķ fyrsta lagi žarf aš greina hvort um almenna kvķšröskun sé aš ręša samkvęmt greiningarvišmišum og hvort um einhverja ašra gešręna fylgikvilla sé aš ręša. Ķ öšru lagi žarf aš fį skżra mynd af žvķ hvaša įhrif vandinn hefur į daglega virkni og lķf einstaklingsins til aš hęgt sé aš snķša mešferš og markmiš hennar aš žörfum hvers og eins. Sem dęmi mį nefna aš mešferš hefur mismunandi markmiš eftir žvķ hvort kvķšaröskunin hefur ašallega įhrif į starf, svefn eša samskipti einstaklings.

Greiningarkerfi Alžjóšaheilbrigšismįlastofnunarinnar (ICD-10) setur eftirfarandi višmiš fyrir greiningu almennrar kvķšaröskunar:

Rįšandi kvķšaeinkenni flesta daga ķ aš minnsta kosti nokkrar vikur, yfirleitt einhverja mįnuši. Yfirleitt er mešal einkenna:

  • kvķši (įhyggjur af framtķšinni, eins og hengdur upp į žrįš, einbeitingarleysi o.s.frv.)
  • vöšvaspenna (eiršarleysi og fitl, spennuhöfušverkur, skjįlfti, geta ekki slakaš į)
  • ofvirkni ķ ósjįlfrįša taugakerfinu (sundl, svimi, sviti, ör hjartslįttur, ör andardrįttur, meltingaróžęgindi, munnžurrkur o.s.frv.).

Žegar um börn er aš ręša, mikil žörf į uppörvun og miklar lķkamlegar kvartanir.

Einkenni annarra raskana (ķ nokkra daga ķ einu), sérstaklega žunglyndis, śtilokar ekki greiningu almennrar kvķšaraskanar, en viškomandi mį ekki nį greiningarvišmišum fyrir žunglyndi, fęlni, felmtursröskun eša įrįttu- žrįhyggju.

Samkvęmt greiningarkerfi bandarķska gešlęknafélagsins (DSM-IV) žurfa eftirfarandi einkenni aš vera til stašar til aš hęgt sé aš greina almenna kvķšaröskun:

Greiningarvišmiš fyrir almenna kvķšaröskun (DSM-IV)

1. Yfirdrifinn kvķši eša įhyggjur ķ fleiri daga en ekki ķ aš minnsta kosti 6 mįnuši. Kvķšinn og/eša įhyggjurnar hafa įhrif į mörg sviš ķ lķfi einstaklingsins (t.d. frammistöšu ķ starfi eša skóla).

2. Geta ekki stjórnaš įhyggjunum.

3 . Žrjś eša fleiri eftirtalinna einkenna til stašar fleiri daga en ekki sķšustu sex mįnuši (eitt einkenni nęgir ef um barn er aš ręša):

  • Eiršarleysi
  • Žreytast aušveldlega
  • Erfišleikar viš einbeitingu, geta ekki rifjaš upp
  • Pirringur
  • Vöšvaspenna
  • Svefntruflanir (erfišleikar viš aš sofna eša halda svefni eša slęmur svefn)

4. Įhyggjur snśast ekki einvöršungu um žau efni sem skilgreina ašrar gešraskanir svo sem aš fį felmturskast (samanber felmtursröskun), verša sér til skammar (samanber félagsfęlni), smitast (samanber įrįttu-žrįhyggju), vera fjarri heimili eša ęttingjum (samanber ašskilnašarkvķša), žyngjast (samanber lystarstol), hafa margvķsleg lķkamleg einkenni (samanber fjöllķkömnunarröskun) eša vera haldinn illvķgum sjśkdómi (samanber ķmyndunarveiki), aš auki eiga einkennin sér ekki staš vegna įfallastreitu. 

5. Kvķši, įhyggjur eša lķkamleg einkenni valda umtalsveršum erfišleikum eša hömlun hvaš varšar félagsleg samskipti, starf eša önnur mikilvęg sviš daglegs lķfs. 

6. Truflunin er ekki lķfešlisleg afleišing efnanotkunar (til dęmis eiturlyfja eša lyfjamešferšar) eša lķkamlegs sjśkdóms (til dęmis ofvirkni skjaldkirtils) og į sér ekki einvöršungu staš samhliša geš- eša žroskaröskun.

Fylgja ašrar raskanir almennri kvķšaröskun?

Um žrišjungur žeirra meš almenna kvķšröskun hafa enga fylgikvilla.

Almenn kvķšaröskun og žunglyndi eiga žaš sammerkt aš vera langvinnir kvillar meš sveiflukenndri lķšan. Um 25-30% žeirra sem hafa almenna kvķšröskun eru einnig žunglyndir og 20-30% žunglyndra nį einnig greiningarskilmerkjum fyrir almenna kvķšaröskun.

Allt aš 50% žeirra sem hafa almenna kvķšaröskun eru persónuleikaraskašir. Af žeim sem hafa almenna kvķšröskun sem mjög erfitt er aš mešhöndla eiga 80% viš persónuleikaröskun aš strķša.

Algengt er aš ašrar kvķšaraskanir greinist meš almennri kvķšaröskun. Felmtursröskun greinist ķ 3-27% tilfella, einföld fęlni hjį 21-55% og 16-59% eru félagsfęlnir. Įfengis- eša fķkniefnavandi er oft samferša almennri kvķšröskun, ķ meira en helmingi tilfella er tališ aš kvķšinn komi ķ kjölfar įfengisvandans.

Mešferš

Žvķ mišur halda flestir sem hafa almenna kvķšaröskun aš um óbreytanlegt persónueinkenni sé aš ręša. Žvķ leita žeir sér oft ekki mešferšar fyrr en kvķšinn hefur undiš upp į sig, svo sem meš įfengismisnotkun, felmtursröskun eša žunglyndi. Ašeins um fjóršungur žeirra sem eiga viš almenna kvķšaröskun aš strķša fį žvķ mešferš.

Żmiss konar mešferšum er beitt viš almennri kvķšaröskun, en engin žeirra hefur reynst óskeikul. Veriš getur um aš ręša sįlfręšimešferš, lyfjamešferš eša bland beggja. Viš vęgari tilfellum dugar sįlfręšimešferš oft, en viš umfangsmeiri vanda er lyfja-og sįlfręšimešferš gjarnan beitt samhliša. Męlt er žó meš žvķ aš reyna fyrst aš byrja mešferš įn lyfja.

Lyfjamešferš

Lyfjamešferš er beitt ef kvķšaeinkennin eru alvarleg og hafa įhrif į daglega virkni einstaklingsins. Helstu lyfjaflokkar sem notašir eru gegn almennri kvķšaröskun eru benzodķazepin- og žunglyndislyf. Lyfjamešferš lęknar ekki almenna kvķšaröskun en hśn getur slegiš į einkennin. Yfirleitt er męlt meš aš lyf séu ašeins notuš um skamma hrķš viš almennri kvķšaröskun eša žegar einkenni eru mjög brįš. Žegar lyfjatöku er hętt koma einkennin oft fram aftur, einnig er nokkur hętta į aukaverkunum og jafnvel įnetjun. Ef einkennin eru yfiržyrmandi og gera einbeitingu ómögulega er lyfjamešferš oft beitt ķ fyrstu samhliša sįlręnni mešferš.

Hugręn atferlismešferš

Hugręn atferlismešferš nefnist sś sįlfręšimešferš sem helst er męlt meš viš almennri kvķšaröskun. Kvķšiš fólk óttast oft aš rįša ekki viš ašstęšur, missa stjórn, missa vitiš, verša sér til skammar eša aš eitthvaš hręšilegt komi fyrir įstvini žess. Žessar įhyggjur auka į kvķša og žar meš er kominn vķtahringur žar sem įhyggjur auka kvķšaeinkenni sem aftur leiša af sér meiri įhyggjur og svo koll af kolli. Helsta einkenni almennrar kvķšaröskunar er aš fólk hefur ekki einungis įhyggjur af hverju sem er, heldur einnig óešlilega miklar įhyggjur af žvķ aš vera meš įhyggjur. Žessar annars stigs įhyggjur snśast um ešli og tķšni įhyggjuhugsananna og til dęmis hvort žęr muni leiša til žess aš viškomandi missi vitiš. Aš auki telur fólk oft aš įhyggjurnar séu naušsynlegar til aš vera undir žaš bśiš ef eitthvaš hręšilegt kemur fyrir eša til aš gęta fyllsta öryggis. Įhyggjur leiša til aukins nęmis fyrir neikvęšum upplżsingum sem aftur veldur žvķ aš fleiri og fleiri hörmungar viršast mögulegar og žar meš fjölgar įhyggjuefnunum enn. Grunnhugmynd hugręnnar mešferšar er aš hęgt sé aš finna og breyta žeim hugsunum eša įhyggjum sem kveikja og višhalda kvķšanum. Fyrsta skrefiš er aš finna hvenęr kvķšinn lętur į sér kręla og hvaša ósjįlfrįšu hugsanir fylgja honum. Hugsanirnar eru sķšan vegnar og metnar og eftir žvķ sem fólk gerir sér betur grein fyrir hversu órökstuddar žęr eru er hęgt aš žróa nżjar leišir til aš takast į viš žęr ašstęšur sem įšur vöktu kvķša. Hugręn atferlismešferš byggir aš miklu leyti į heimavinnu, žar sem fólk er til dęmis lįtiš fylgjast meš og skrį eigin hugsanir, tilfinningar og hegšun. Žar sem ein afleišing stöšugs kvķša er aš fólk į erfitt meš aš slaka į er slökunaržjįlfun oft stór žįttur ķ mešferš. Fręšsla um slökun, slökunaręfingar, slökun vöšvahópa og ķmyndunartękni eru hluti af žeim ašferšum sem nżttar eru til aš žjįlfa hęfnina til aš slaka į, jafnvel ķ ašstęšum sem annars hefšu valdiš miklum kvķša. Sįlfręšimešferš žarf aš snķša aš hverjum og einum og sįlfręšingur og mešferšarašili ęttu aš semja saman mešferšarįętlun sem hęgt er aš endurmeta reglulega ķ samręmi viš framvindu. Algengt er aš fólk finni fyrir umtalsveršum bata eftir um įtta til tķu tķma.

Ašrar sįlfręšimešferšir, svo sem stušningsmešferš eša sįlgreining, taka yfirleitt lengri tķma. Öll vinna fer fram ķ tķmunum. Sumir telja aš slķkar ašferšir geti hentaš betur en hugręn atferlismešferš žeim sem eiga viš almenna kvķšaröskun aš strķša vegna įfalla eša ótta sem tengjast fortķš žeirra.

Breytingar į lķfsstķl meš minnkun įlags og almennri žjįlfun daglegra bjargrįša einstaklinga geta einnig haft mikil įhrif. Margir žeirra sem žjįst af almennri kvķšaröskun eru alltaf "į fullu" og žar sem žeir hafa haft višvarandi kvķša um lengri tķma gera žeir sér oft ekki grein fyrir žvķ įlagi og įhyggjum sem fylgir lķffstķl žeirra. Aš finna betra jafnvęgi milli starfs, fjölskyldu, maka og eigin įhugamįla getur veriš afar mikilvęgt. Viš mešferš er mikilvęgt aš athuga lķfsstķl einstaklingsins og greina įlagsžętti og möguleg višbrögš viš žeim.

Sjįlfshjįlp er mikilvęg žegar um kvķšaraskanir er aš ręša žvķ aš daglegar venjur hafa mikil įhrif į kvķšaeinkenni. Mešal žess sem magnar kvķša og hęgt er aš stjórna aš einhverju leyti er svefn, reykingar, įfengisneysla, koffķnneysla (kaffi, te, sśkkulaši, kóladrykkir), lyf, lélegt mataręši, lķtil hreyfing, ónóg slökun og fįar tómstundir.

Batahorfur

Batahorfur žeirra sem sękja mešferš viš almennri kvķšaröskun eru yfirleitt góšar. Žar sem mešferš og markmiš eru einstaklingsbundin getur veriš aš žó sumir geti stefnt aš žvķ aš hętta aš hafa įhyggjur af įhyggjum sķnum žį eru ašrir sem vęnta žess eins aš geta nįš ešlilegri virkni ķ daglegu lķfi. Žess veršur aš gęta aš kvķši er ešlilegur og naušsynlegur undir įkvešnum ašstęšum. Žeim sem hafa įtt viš kvķšaraskanir aš strķša hęttir til aš krefjast žess af sjįlfum sér aš finna ekki framar fyrir kvķša. Žegar ešlilegur kvķši lętur į sér kręla trśa žeir žvķ aš mešferšin hafi misheppnast og fara aš hafa įhyggjur af kvķšanum sem leitt getur til žess aš allt fari ķ sama far og įšur. Žvķ er afar mikilvęgt aš fólk geri sér grein fyrir žvķ aš einhver kvķši er ešlilegur og hęttulaust įstand.

Żmsir žęttir hafa įhrif į gang mešferšar, til aš mynda versnar śtlitiš ef um mikla gešręna fylgikvilla eša įfengis- eša lyfjamisnotkun er aš ręša. Séu lķkamleg einkenni svo sem meltingartruflanir, verkir eša skjįlfti mjög mikil vill einnig brenna viš aš einstaklingar efist um aš um gešręnt vandamįl sé aš ręša og taki žvķ ekki sįlręnni mešferš af heilum hug.

Hvert er hęgt aš leita og hvaš geta ašstandendur gert?

Hvert į aš leita?

Ef um įberandi lķkamleg einkenni er aš ręša er naušsynlegt aš ganga śr skugga um aš ekki sé um lķkamlega sjśkdóma aš ręša og žvķ ešlilegt aš leita fyrst til heimilislęknis. Einnig er hęgt aš leita beint til sįlfręšinga eša gešlękna sem geta žį żmist veitt mešferš eša vķsaš fólki įfram. Sįlfręšinga og gešlękna er hęgt aš nįlgast ķ gegnum brįšažjónustu eša göngudeildir sjśkrahśsa og į stofum.

Hvaš geta ašstandendur gert?

Ašstandendur sjį oft fyrr en hinn kvķšni hvenęr um žverbak viršist ętla aš keyra og geta žį bent viškomandi į hvernig hin lķkamlegu og andlegu einkenni tengjast og jafnvel hvatt hann til aš leita sér sérfręšihjįlpar. Žar sem lķffstķll er rķkur žįttur ķ almennri kvķšaröskun er margt sem ašstandendur geta haft įhrif į sem stušlar aš rólegra lķfi, meiri slökun og hollari lķfsvenjum. Ašstandendur og vinir verša aš minnast žess aš ekki er um aumingjaskap eša vesaldóm aš ręša heldur sjśklegt įstand. Mikilvęgt er aš hinn kvķšni finni stušning vandamanna og aš hann fįi aš lżsa įhyggjum sķnum įn žess aš óttast aš fęla fólk frį sér.

Gušrśn Oddsdóttir, M.Sc.  ķ sįlfręši

 

Til baka

Prentvęn śtgįfa 

Skošanakönnun

Hefur ślit lķkama žķns mikil įhrif į hvernig žér lķšur meš sjįlfa/n žig ?
Svarmöguleikar

Skrįning į póstlista

Tölvupóstfang
Skrįšu žig į póstlista persona.is til aš fį fréttir og tilkynningar frį okkur ķ framtķšinni.